Declamatie geschreven en voorgedragen door de heer Pierre Huyskens ter gelegenheid van de Dodenherdenking bij het Nationaal IndiŽ-monument 1945-1962 op maandag 7 september 1992


MEMO AAN DE VETERAAN

Zeg, veteraan -
wat is dat indrukwekkend dat je ieder jaar
en voor de vijfde keer
alweer,
hier zo sterk gemotiveerd en zo massaal
komt staan,
met dochter, zoon of vrouw
met vlag en regimentenvaan,
met al die tekenen van moed, beleid en trouw
een task-force to remember,
een diep bewogen herdenkingsmacht,
een Divisie van de Zevende September,
die hier, juist hier, naar eerherstel zocht
en hler, juist hler, alsnog
en na die ondankb're opdracht van destijds
voor erkenning en voor dat Mea Culpa
van de Minister vocht.

Gegroet veteraan ,
en ...... ons respect omdat je
zoveel lotgenoten, zoveel geestverwanten
en zoveel kameraden sterk,
en Aan dit monument gelijkelijk verknocht,
hier telkens weer dat wonder
van hemelbestormend gedenken wrocht.
Zodat de namen
die hier in staal zijn gegraveerd
weer tot die levende kameraden
van vlees en bloed
worden gereÔncarneerd.

Tot de jongens-van-toen,
zoals jij ze hebt gekend destijds;
driest en dapper in hun overmoed,
met een te grote mond wellicht
en een tŤ sterk verhaal -
of ..... bescheiden, zwijgzaam, stug, verlegen
al naargelang ze dat van huls uit
hadden meegekregen.
In het geheel niet martiaal en bang in het helse spektakel
van die nerven vretende tropennacht.

Hier staan ze toch, zoals ze waren;
de makkers van jouw peloton
met wie je op patrouille was
en met wie jij toch dat verlangen deelde
om toch in 's hemelsnaam en in de kortste keren
weer naar de kilte en de vlakte
van het oerwoudloze moederland
te kunnen repatriŽren?

En toen viel dat schot en hij, jouw kameraad,
hij greep nog naar jouw hand,
jij voelde hoe de zijne
in die laatste siddering verslapte,
voordat hij met die lange zucht,
waarin je nog zoiets als Ďmoederí hoorde,
naar de eeuwigheid en...
naar dit park ontsnapte.

Hier is hij toch weer bij je, veteraan.
Je kunt hem tegen de wijdse hemel
in het vriendelijk wolkenspel van deze dag
toch boven de letters van zijn naam
en tussen de bomen van dit park
weer in levende lijve zien staan?
En, weet je, veteraan
hij is hier nooit alleen.
Altijd zijn mensen hier,
van 's morgens vroeg als de vlag gehesen wordt
door Eduard Allers, trouw wachter hier,
vraagbaak voor jong en oud en vriendelijke schout
die onbezoldigd en vrijwillig
hier het toezicht houdt
en die de ganse dag tussen zijn jongens leeft
en hen des avonds wel te rusten wenst
als hij de vlag gestreken heeft.

En dan mijn vriend en veteraan -
dan hoor je vaak de nachtegaal.
En als het warm geweest is overdag,
en de zon weer flink gebatterd heeft
op al die zuilen met hun namen, zodat het staal
is uitgezet, dat in de koelte van de avond
weer terugkrimpt in zijn naden Ė
dan hoor je zuil na zuil
zich roeren met een roffel als van pauken;
een door de hitte van de dag
gecomponeerde serenade;
een taptoe lijkt het, van God zelf
ter ere van de in dit park gelegerde kameraden.

En ken je veteraan,
het verhaal van de Zeven Vermisten,
van wie de nabestaanden tot voor kort niet wisten
waar ginder ergens toch hun graf mocht zijn.
Zij verdwenen destijds in het niet
op een patrouille overdag
in een grondeloos diep ravijn,
de Hades zelf, naar het scheen,
maar het was de waarheid niet.
Ze zijn, naar later bleek,
met vriendelijke wreedheid door een kampong-oudste,
een loerah die nog tuk op Blanda leek
met nasi-gorengmaal in de luren gelegd
en door een van alle kanten
opgedoken vijand in een ongelijk gevecht,
vermoord.
Maar afgeslacht is hier een beter
ofschoon wreder woord.
Hun ledematen kleurden de kali rood
en dreven weg als vissen-aas.
Het thuisfront hoorde niets
van hun onzinnige, hun zo barbaarse dood.
Zij werden opgegeven als vermist.
Je weet veteraan, dat kan van alles zijn,
ja, ook gedeserteerd,
overgelopen en ondergedoken
of stiekem, met misleiding van de registratie
'm gesmeerd naar d'overkant,
gewoon voor een vrouw of zomaar mata-galap,
beroofd van 't verstand.

Vermist; de familie mocht er jaren naar gissen,
zich zelf kwellen bij gebrek aan een graf en
door het ontbreken von getuigenissen
van kameraden of van hogerhand
omtrent dat spoorloos verdwijnen
van die Zeven
in dat verre unheimische land.

En het tragische van dit verhaal is
dat de kameraden het wisten
wat er gebeurd was, die slachtoffering
van die Zeven Vermisten.
Ja, ze zouden het - terug in Nederland Ė
hun nabestaanden gaan vertellen.
Maar ze durfden het toen niet, die brave knullen;
ze konden het niet over hun hart verkrijgen
de verwoestende waarheid te onthullen.
Dus bleven ze zwijgen, al die jaren lang.
Totdat hier in dit park
een plaquette werd onthuld, met ook de namen
van die Zeven Vermisten
waarbij ook de nabestaanden aan die eretafel kwamen
en op de man af vroegen:
Wat is er toch met hen gebeurd?
Het is hen toen verteld.
En met terugwerkende kracht
is hun het hart verscheurd.
Maar het proces van rouw kon
eindelijk en vehement
beginnen in dit park,
bij dit onmisbaar monument.

Zeg, veteraan
wat is dat indrukwekkend dat je
ieder jaar hier zo massaal komt staan;
een task-force to remember,
de Divisie van de Zevende September.

 

   

Volg ons

Stichting Nationaal IndiŽ-monument 1945-1962

Postbus 1302

6040 KH  ROERMOND

Mobiel: 06 55 32 83 06

e-mail: secretariaat

© NIM