Banner
Banner

Declamatie geschreven en voorgedragen door de heer Hans van Bergen, stadsdichter van Roermond, ter gelegenheid van de herdenking bij het Nationaal IndiŽ-monument 1945-1962 in Roermond op 6 september 2008


 

Elegie voor de achterblijvers

 

Achter elke oorlog staat een leger van achterblijvers

ver achter elke frontlinie strijdt in stilte,

maar niet minder verbeten

het zwijgende leger van de wachtenden.

Onder meer dan zesduizend onthechte namen

Op deze grond geslagen in huilend staal

gaan onzichtbaar in veelvoud verborgen

de namen van vaders en moeders, van vrouwen en kinderen

van geliefden en dierbaren

die zelf nooit een kampong zagen,

noch de koperen ploert voelden branden in hun naakte huid,

die nooit kapot gelopen voeten drenkten in zompige sawaís,

maar evengoed voorgoed hun ziel zagen sneuvelen

op Indonesische of Nieuw-Guineaanse grond.

 

Achter elke oorlog staat een leger van achterblijversÖ

 

En toen op die vervloekte dag

die altijd toch sneller kwam dan je hoopte

zag je hem weggaan en verdwijnen

achter een vloed van lieve woorden

en de mist van onzekere beloftes.

Jullie leven ingepakt en teruggebracht

binnen de afgemeten maten van de plunjezak

over zijn trillende schouders die toch altijd

nog maar half zoveel woog

als de stenen in jouw verkrampte maag

 

En hoe hard je jezelf ook dwong te geloven

in de noodroep van verre kusten,

in het appŤl van een vrede in stervensnood, 

je jezelf het vel van je knokkels beet

om in rechtvaardigheid te blijven geloven,

in de pijnlijke leegte van die eerste nacht

namen jouw jonge dromen voor het eerst de kleur aan

van grauwe as.

 

Achter elke oorlog staat een leger van achterblijversÖ

 

Wapens droeg je niet,

maar vanaf die ochtend

stonden alle wapens in je hoofd op scherp.

Klaar om af te gaan bij elk bericht

uit dat land dat jij niet kende

maar waarin jouw ziel ongewild werd geplant.

De wapens in je hoofd, klaar om af te gaan

bij elke herinnering,

de wapens in je hoofd, klaar om af te gaan

elke dag weer bij elke brief die niet kwam,

de wapens in je hoofd, klaar om af te gaan

bij elke doodsteek van de rinkelende deurbel,

de wapens in je hoofd, klaar om af te gaan

bij elke losgeslagen gedachte,

klaar om af te gaan

bij elk ingehouden woord,

de wapens in je hoofd op scherp,

klaar om je elke dag weer neer te slaan.

 

Wapens droeg je niet

maar iedere dag weer voerde je duizend oorlogen

en bestormde duizend fronten in je hoofd.

Wapens droeg je niet,

maar als een guerrilla dwaalde je door de jungle

van doorwaakte nachten en een lege toekomst

en prevelde de onbekende namen die je las in kranten

als jouw stille mantraís van hoop en om dichterbij te zijn:

Lombok, Salatiga, Lingadjatti, Batoe Radja, Tandjoeng Enim,

Palembang, Soerabaja. Bandoen, Timoer...

Lombok, Salatiga, Lingadjatti, Batoe Radja, Tandjoeng Enim, Palembang, Soerabaja. Bandoen, Timoer...

In eindeloze herhaling

tot je uitgeput wegzonk in rusteloze dromen

tussen leven en dood, tussen sterk en zwak

tussen doorgaan en opgeven.

tussen doorgaan en van binnen sterven

 

Achter elke oorlog staat een leger van achterblijversÖ

 

De fotoís die je zag in kranten

had je al duizend maal eerder gemaakt

in de donkere kamer van je hoofd

het dťjŗ vu van de verschrikking,

het dťjŗ vu van de slopende angst,

het dťjŗ vu van een toekomst,

die je liever niet wilde zien.

 

Hoe vaak liep je vast in het labyrint

van de slopende fantasieŽn in je hoofd,

hoe vaak stond het doodsverwrongen gezicht

van je geliefde, je zoon, je vriend

helder getekend in je afgematte geest

en zag je hem in de dwaalgangen van je gedachten

sterven, duizend, tienduizend maal

en elk uur weer opnieuw.

Hoe vaak liep je vast in het labyrint

van de slopende fantasieŽn in je hoofd,

maar vond toch weer steeds de uitgang

geleid door de liefde en de hoop.

 

Na elke oorlog blijft achter het leger van blijvers

het zwijgende leger van de wachtenden.

Achter elke letter van de meer dan zesduizend onthechte namen

die op deze grond in huilend staal geslagen zijn,

gaan onzichtbaar in veelvoud verborgen

de namen van vaders en moeders, van vrouwen en kinderen

van geliefden en dierbaren

die zelf nooit een kampong zagen,

noch de koperen ploert voelden branden in hun naakte huid,

die nooit kapot gelopen voeten drenkten in zompige sawaís,

en toch hun ziel zagen sneuvelen

op Indonesische of Nieuw-Guineaanse grond.

 

Het leger van de blijvers dat lang nadat het

laatste geweersalvo heeft geklonken

nog altijd doorvecht voor de hoop,

de vrede

en de eeuwige hereniging

met wie achterbleef.

 

 

© Hans van Bergen, 6 september 2008

Stadsdichter Roermond

vbergen@home.nl

 

 

   

Volg ons

Stichting Nationaal IndiŽ-monument 1945-1962

Postbus 1302

6040 KH  ROERMOND

Mobiel: 06 55 32 83 06

e-mail: secretariaat

Bezoekadres:

Maastrichterweg 19

6041 NZ  ROERMOND

GPS: N 51.10.979 E 5.59.314

 

© NIM