Jo Kneepkens  
     
  Menu  
 

Toespraak van de heer Jo Kneepkens, voorzitter van de stichting Nationaal Indië-monument 1945-1962, ter gelegenheid van de 33e Herdenking op zaterdag 5 september 2020


Excellenties, generaals, dames en heren – als voorzitter van de Stichting Nationaal Indie-monument 1945 – 1962 heet ik u allen van harte welkom namens het gehele bestuur tijdens de 33ste herdenking hier in het Nationaal Herdenkingspark te Roermond.
Ook richt ik mij in het bijzonder tot alle veteranen, nabestaanden en andere belangstellenden, welke vandaag deze herdenking in Roermond via de life uitzending op TV L1, via steaming of op enige andere wijze volgen.
Wij herdenken op deze dag in het bijzonder de omgekomen kameraden in
het voormalig Nederlands-Indië en Nederlands Nieuw-Guinea in de periode 1945 – 1962. Wij doen dit bij het Nationaal Indië-monument.
Daarnaast eren wij op gepaste wijze de Nederlandse militairen, die sindsdien
zijn omgekomen tijdens internationale vredesmissies. Wij doen dit bij het Monument voor Vredesoperaties.

Het jaar 2020 is een bijzonder jaar. Wij zijn hier vandaag te Roermond bijeen
voor een herdenking, welke anders is dan de voorgaande jaren. Normaal gesproken kijk ik uit over een park, gevuld met vele duizende veteranen, nabestaanden en belangstellenden. Vandaag zijn wij maar met enkelen en zullen wij een sobere en waardige herdenking hebben. Stilte voert vandaag de overtoon in plaats van het gebruikelijke geroezemoes.
Dit alles noodgedwongen en ten gevolge van het onzichtbare, niet tastbare
maar gevaarlijke virus corona.
Wij hebben als Stichting moeten besluiten om deze herdenking niet op
traditionele wijze door te laten gaan. Juist nu is het belangrijk dat wij onze veteranen en alle andere belangstellenden beschermen.
Met pijn hebben wij dit gedaan. Het is een herdenking zonder de aanwezigheid
van veteranen, zonder nabestaanden en zonder belangstellenden. De “ratio” stond boven de “emotie” en wij vragen hiervoor bij u allen begrip.
Tevens wil ik met u allen, welke nu thuis deze herdenking volgen delen dat
de aanwezige gasten aantonen hoeveel respect en waardering er bestaat voor de offers die zijn gebracht in de voormalige overzeese rijksdelen en in andere uitzendingsgebieden, zowel voor de inzet van alle veteranen.
Wij zullen onze omgekomen kameraden vandaag in alle waardigheid en op
sobere wijze herdenken. Wij zijn tevens in gedachte bij u allen, die er niet bij kunnen zijn.
Het jaar 2020 is ook nog om een andere reden een bijzonder jaar.
Ons land heeft dit jaar tijdens vele momenten stilgestaan bij de bevrijding door
de geallieerden, vijfenzeventig geleden. Wij allen zijn erg dankbaar hiervoor en voor de hierdoor herwonnen vrijheid in ons Nederland. Wij hebben bij de gebrachte offers stil gestaan en gedenken hen, die voor deze duurbevochten bevrijding hun leven hebben gegeven. Echter voor velen, bevrijdt van Japanse onderdrukking en uit de interneringskampen in de Oost betekende 15 augustus 1945 nog geen vrijheid, maar het begin van een nieuwe, moeilijke, bedreigende, chaotische, en vaak onbegrijpelijk periode en situatie.
Ook werden er vele duizende jonge Nederlandse mannen als militairen door
onze regering soms voor vele jaren naar het voormalige Nederlands-Indië gestuurd om de orde en vrede aldaar te herstellen. Een situatie die tot op de dag van vandaag voor vele Nederlanders complex, warrig, onduidelijk en onbevattelijk is gebleven. Er wordt 'hier en nu' veel gesproken en geschreven over het 'daar en
toen
', verwijzend naar de gebeurtenissen in Nederlands-Indië en Nederlands-Nieuw-Guinea in de periode 1945 – 1962.
Dit gebeurd regelmatig op een wijze, waarbij de context en tijdgeest van het
'daar en toen' verwisseld wordt met een context en tijdgeest van het 'hier en nu'. Ook zijn er verhalen en berichten, welke incompleet zijn of maar één kant van de medaille belichten en waar soms hedendaagse begrippen zoals 'framing' en 'alternatieve waarheid' bij passen. De gebeurtenissen in de Nederlandse archipel in die bewogen tijd vormen een deel van de Nederlandse geschiedenis en waarheidsvinding is belangrijk.
Het is daarom van betekenis dat wij met z’n allen rekening blijven houden
met en blijven luisteren naar diegenen, die deze gebeurtenissen persoonlijk beleefd hebben en derhalve mede deze geschiedenis geschreven hebben. Tenslotte waren zij het, die het aan den lijve ondervonden hebben en dus weten hoe het écht was.

'Nu en hier' zijn wij tesamen rondom het Verbindend Monument, een ontwerp van de Indië-veteraan Gerard van de Lee. Gerard werd hiervoor geïnspireerd door een gedicht van de wachtmeester Kortekaas, waarmee ik zo dadelijk zal gaan afsluiten.
Wij herdenken vandaag de meer dan 6.200 omgekomen militairen in het
voormalige Nederlands-Indië en Nederlands-Nieuw-Guinea. Hun namen zijn voor eeuwig ingekerft op de zuilen van ons Nationaal Indië-monument. Ook denken wij aan de ruim 200 omgekomen Nederlandse militairen, vernoemd op de tafels van het Monument van Vredesoperaties.
Wij staan vandaag stil bij hen die omkwamen en wij noemen hun namen.
Wij blijven met respect herinneren aan hetgeen zij voor ons hebben gedaan. Zij brachten uiteindelijk het hoogste offer voor ons vaderland.
Ik sluit nu af met het gedicht van de wachtmeester Kortekaas, dat hij in Indië
schreef toen zijn kameraad te Perak, Java sneuvelde en op 11 maart 1949 begraven werd.

De titel van het gedicht is : WE STONDEN MAAR RONDOM DIE KUIL
We stonden maar rondom die kuil,
Minuten, die wel jaren leken,
En boven ons hoofd brandde de zon,
we stonden daar en konden niet spreken.
Wij hadden zograag nog iets gezegd,
We wilden jou danken, voor wat je voor ons deed,
Maar onze kelen leken wel dicht gesnoerd,
En elk droeg in zich het ontzaggelijke leed,
Dat jij van ons heenging, ons aller vriend,
Die ons peleton zoveel kracht had gegeven,
Bij Perak, juist jij op die stille weg,
Moest offeren jouw jonge leven.
Als zoveel anderen was jij gekomen,
Van over de zee, van dat andere halfrond,
Als zovele anderen moest je hier blijven,
In het laatste gelid, in Javaanse grond.
We stonden maar rondom die kuil,
toch ondanks het leed was er het weten:
“Jouw voorbeeld blijft in ons voortbestaan.
Jan slaap gerust, we zullen je nooit vergeten
.

Ik wens u allen een waardige herdenking. Dank u voor uw aandacht.

 
  copyright