Hans van Bergen  
     
  Menu  
 

Declamatie geschreven en voorgedragen door Hans van Bergen, schrijver/dichter, ter gelegenheid van de
32e Dodenherdenking op 7 september 
2019

In dit park van leedgevulde leegtes
en nooit vergeten kameraadschap
kruipen de jaren gestaag naar elkaar
en reiken verwonde en geschonden handen
van zoveel generaties gevallenen
tijdloos naar elkaar.

In de dood staan zij geschouderd,
de gevallenen van alle tijden
zonder naam,
zonder rang,
en zonder uniform of nationaliteit.
Enkel en alleen en puur als mens.

De dood heeft geen kalender,
discrimineert niet naar ras of naar geloof.
Is blind voor huidskleur
en kent geen taal.

En zo kent ook het leed
over verloren zonen en verloren dochters,
geen landgrens of een plaatsbepaling
door een lengte- of een breedtegraad.

Het leed over verloren zonen
en verloren dochters weegt niet zwaarder
in een paalwoning op Sumatra,
dan in een kapotgeschoten huiskamer in Irak
of in een gordijnverduisterd rijtjeshuis
in Breda of Loenen aan de vecht,
waar een zoon van zijn missie
nooit is teruggekeerd.

Pijn en leed over verlies
zijn niet gerelateerd aan een plaats
of een periode in de tijd.
Elke moeder of vader of broer of zus
of kameraad
van een verloren zoon of dochter
torst hetzelfde leed.

En toch wordt elke keer weer opnieuw
dat enkel door de nabestaanden
gelijkgedragen leed,
geschaakt en ingepalmd
door anderen,
slechts voor het maken
van een politiek statement
of het stutten van
een onderzoek of een rapport

Of wordt onterecht gebruikt
voor het onderbouwen
van de wankele mening
van groeperingen van mensen
die zelf nooit
iemand verloren door strijd
of door oorlogsgeweld
of oog in oog hebben gestaan
met de dood
in een vochtig rijstveld op Java
of in de hallucinerende wouden van Nieuw Guinea
of tussen de verblindende zandheuvels in Libanon

Hoe kun je het leed over
verloren zonen en dochters
en nooit teruggekeerde kameraden,
polariseren of maken
tot een maatschappelijk statement
enkel voor eigen gewin,
als je nooit zelf heb getijgerd
tussen gevallen kameraden door,
in angst en vrees voor je eigen leven
en dus de nuances van de context
van tijd, en plaats en omgeving kent.

Want in de context van plaats en tijd
van elke strijd, van elke missie
schuilt de échte waarheid van het verhaal
dat alleen jij, uitgezondene op missie
en jij oude en jonge veteraan,
kunt vertellen uit eigen beleving
om de balans van discussie en onderzoek
naar het evenwicht om te laten slaan.

Zodat herdenken steeds meer
om kan buigen naar verzoenen
en begrip voor elkaar.

Want is dat niet de boodschap
van de duizenden namen die hier in
in dit park van leedgevulde leegtes
en nooit vergeten kameraadschap
in de zuilen en plaquettes van beide
monumenten gegoten zijn?

De boodschap dat pijn en leed over verlies
niet gerelateerd zijn aan een plaats
of een periode in de tijd.
Dat elke moeder of vader
of broer of zus of veteraan
van een verloren zoon of dochter
of kameraad hetzelfde leed met zich torst.
Is dat niet het échte verhaal
dat al die gebeitelde namen in het oude
en het nieuwe monument
ons verheven boven elke discussie
over Wie en Wat en Wanneer en Waarom
willen vertellen?

Het verhaal van
menselijke onverdraagzaamheid
en politieke strijd,
van menselijke tekortkomingen
als hebzucht, machtswellust en zwakte
die altijd en eeuwig en overal
weer de oorzaak zijn
voor oorlog en voor strijd.

Vertellen al die hier in dit park
in staal geslagen namen
achter verloren zonen en verloren dochters
en verloren kameraden
ons niet het enige en echte en universele verhaal
achter Indonesië, Nieuw Guinea,
Irak, Sarajevo of Duinkerke of Sobibor.

Het enige en echte universele verhaal
dat uiteindelijk het herdenken
naar wederzijds begrip om kan laten slaan,
en gewonde en geschonden handen
ontdaan van uniform of nationaliteit
in verzoening laat reiken
naar elkaar.

 

@Hans van Bergen, Roermond sept. 2019
Schrijver/dichter

 
  copyright