Hans van Bergen  
     
  Menu  
 

Declamatie geschreven en voorgedragen door Hans van Bergen, schrijver/dichter, ter gelegenheid van de
33e Dodenherdenking op 5 september 
2020


Zeker, het waren mooie woorden
die een dagblad schreef
toen in ’49
voor het gretige oog van de wereld,
de strijd in de Oost
op een plotselinge dag,
zomaar op een middernacht
beëindigd werd.

De nacht valt over Java. Nu wordt het stil.

Zeker, dat waren mooie dagbladwoorden,
die de hoop en het verlangen
en de verzuchting van beide kampen uitschreeuwden.
En het voor velen
jarenlange, schrijnende juk van twijfels
over strijd en rechtvaardigheid
en over fout en goed,
met de mantel van mooi geschreven woorden
voor een moment bedekte.

De nacht valt over Java. Nu wordt het stil.

Zeker, die woorden waren mooi.

Toen.

Maar wie ze nu na 70 jaar
nog klakkeloos herhaalt,
heeft nog nooit geluisterd
naar het hart van de veteraan,
voor wie in die eerste
zwijgende Javanacht,
na jaren van een nu verweten strijd,
de stilte voorgoed en levenslang werd verstoord,
en die elke dag en elke nacht
opnieuw oorverdovend
wordt doorbroken
in het hoofd van elke veteraan,
door de stemmen
van kameraden die achterbleven,
maar bovenal door de nooit te stelpen stroom
van zijn eigen vragen
aan zijn eigen dolgedraaide geweten,
over goed en fout
en ‘wat?’ en ‘als…’ en ‘waarom?’

Zoveel vragen die nooit
door slechts een enkele waarheid
kunnen of zullen worden geschraagd.

Want de waarheid staat niet boven de geschiedenis
Het is juist het verleden dat haar heeft gevormd,
binnen kader en context
van de verwarrende dagen van toen.

Waarin jij op last van koningin en vaderland
in amper 40 dagen reisde
van suikerbiet naar suikerriet.

Waar je onvoorbereid
op de tast laverend
tussen strijd en orde,
tussen gevecht en vrede
jezelf en jouw jeugd voor altijd kwijtraakte
in de onbekendheid van een land
waar angst en doodsgevaar
elke dag zinderden,
en de blinde duisternis van de tropennacht
elke nacht weer kogels braakte.

Waar angst voor het onbekende
en het onzichtbare
jou soms in tienden van seconden
liet denken, beslissen en reageren
binnen kader en context
van toen.

De waarheid over Indië,
die wordt daarom gedragen
door zoveel-duizend verhalen en meer,
en net zo snel weer onderuitgehaald
door zoveel-duizend andere verhalen
en meer.

Er bestaat geen meetlint
voor de waarheid van Indië
Er is geen weegschaal
voor het Grote Gelijk van de Gordel van Smaragd.

Die waarheid ligt besloten in de verhalen
van wie het heeft gezien,
van wie het heeft doorleefd
en van wie de stilte van die laatste Javanacht
nooit meer zal zwijgen,
omdat onzekerheid en vragen
elke dag en nacht
schreeuw en schaduw zijn
van elke veteraan.

Het zijn die verhalen
die moeten worden gehoord
en worden verteld.

Het zijn die verhalen
die het zwaard van Damocles
dat nu boven de waarheid hangt
terug kunnen stoppen in de schede.

En veteranen en nabestaanden
in beide kampen
eindelijk kunnen laten zeggen:

De Nacht valt over Java. Nu wordt het stil.



Hans van Bergen
www.hansvanbergen.nl

@Hans van Bergen,
Roermond 5.7.'20
 

 
  copyright